Master Class Compositie

3. Locatie / parkeren
Conferentiecentrum "Drakenburg" in Baarn, Albert Schweitzerweg 1, 3744 MC Baarn, tel. 035-6461414. www.drakenburg.nl.

Dit conferentiecentrum ligt midden in de bossen op 10 min. afstand van Hilversum. Bus: lijn 109: 10 min. Auto: afslag 10 van de A27 op het knooppunt Eemnes (Hilversum/Amsterdam/Amersfoort).

Parkeren is gratis. Gratis koffie en thee.

4. Doelgroep
De cursus is niet alleen bedoeld voor fotografen en kunstenaars, maar ook voor iedereen die is geïnteresseerd in compositie, lay-out, vormgeving, bedoelingen van kunst en kunstenaars, zoals vormgevers, reclameontwerpers, docenten aan Hogescholen voor de Kunsten, fotografieopleidingen, enz.

5. Inschrijving

Inschrijving gebeurt op volgorde van binnenkomst van betaling.
Indien er meer aanmeldingen binnenkomen dan geplaatst kunnen worden, zal ik beoordelen of er een extra cursus ingelast kan worden in september.
(Er is voor deze cursus geen ballotage of selectie.)
Min. aantal deelnemers: 6, maximum aantal: 10.

Het bedrag s.v.p. overmaken op girorekening: 360.40.89 t.n.v. E.Westhoff, Leersum.
Annulering: vóór 1 april: gratis / na 1 april en vóór 15 april: 50% van het bedrag en na 15 april: 100% van het bedrag.

Opgeven bij:
info@edwinwesthoff.nl
Postadres:Art Photography
Edwin Westhoff
Wildbaan 15
3956 VZ Leersum
0343-452812 


6. De docent
De docent is free-lance fotograaf, kunstenaar en docent fotografie.Hij exposeert sinds 1970 met landschappen en experimentele architectuurfoto's en is sinds 1973 werkzaam in het fotografieonderwijs. Hij geeft cursussen en workshops aan de Universiteit Utrecht, de Fotoacademie in Rotterdam, de Volksuniversiteit Utrecht, en workshops aan Hoge Scholen voor de Kunsten en andere instituten, plus cursussen, workshops, excursies en lezingen in eigen beheer in o.a. Amsterdam en Baarn. 

Behalve cursussen fotografie en "Compositie" geeft hij ook workshops "Leren Waarnemen", die als onderwerp hebben de bewustwording en training van de totale waarneming, ook los gezien van de fotografie, en cursussen "Creativiteitsontwikkeling", waarbij het gaat om het ontwikkelen van creatieve vaardigheden. 
De meest recent ontwikkelde cursussen zijn "Tien Topfotografen", een cursus over tien van de meest invloedrijke fotografen en "Film en Fotografie", een cursus over de relatie tussen fotografie en film (zie het programma van Parnassos). 

Hij organiseert bovendien fotografie-excursies naar Berlijn en Parijs, en excursies industriecultuur-fotografie naar het Ruhrgebied.

Website met actuele informatie over alle cursussen: http://www.fotografiecursussen.com

 Edwin Westhoff

 Voor informatie kunt u bellen naar: 0434-452812 

Cursusboek Compositie
Er is een uitgebreid cursusboek met tekeningen, schema's en zwartwit-en kleurenfoto's, dat besteld kan worden tijdens de eerste bijeenkomst. Een greep uit de inhoudsopgave:

8. Kijkrichting door de foto 
    8.1. De kijkrichting bij afbeeldingen en de lees- en schrijfrichting 
    8.2. Consequenties voor de compositie
9. De Diagonaal Methode en de Regel van Derden
    9.1. Terminologie 
    9.2. De herkomst en de verdeling van de Regel van Derden.
    9.3. De claim betreffende de vier snijpuntenmethode in de fotografie 
    9.4. Waarom de snijpunten in de kleinbeeldverhouding niet werken 
    9.5. Waarom de Diagonaal Methode werkt 
    9.6. Werken met de Diagonaal Methode 
    9.7. Conclusies van de mogelijkheden v.d.Diagonaal Methode
10. De kijkrichting van het onderwerp 
     10.1. Inleiding
11. Symboliek van horizontale en verticale foto's
12. Het vierkante formaat
13. Lijnen 
     13.1. De symboliek van de basisvormen 
     13.2. Soorten lijnen in de kunst en fotografie 
     13.2.1. De verticale lijn 
     13.2.2. De horizontale lijn 
     13.2.3. De diagonale lijn

Vier pagina's uit het cursusboek als voorbeeld:


2. Factoren die de compositie bepalen (thema's)

In totaal heb ik ruim 115 factoren gevonden die de compositie van foto's bepalen. Deze zal ik hier niet alle noemen, want dat beslaat drie pagina's (zie bijlage A). Om enig inzicht te krijgen in deze factoren is het wel interessant om de thema's te noemen waaronder ik alle factoren heb gerangschikt.

1. Tweedimensionaal (leren) zien (4 factoren)
2. Beeldtaal, visuele grammatica (40 factoren)
3. The Decisive Moment (1 factor)
4. Doelen (5 factoren)
5. Elementen (lijnen, vormen, etc.) (8 factoren)
6. De Gulden Snede (8 factoren)
7. Kadrering (2 factoren)
8. Kleur (2 factoren)
9. Lenzen (3 factoren)
10. Persoonlijke benadering (4 factoren)
11. Praktische tips (6 factoren)
12. Presentatie (1 factor)
13. Psychologische factoren (27 factoren)
14. Spanning en harmonie (4 factoren)
15. Symboliek (20 factoren)
    
    Opvallend is dat er drie factoren uitspringen die zeer vaak vertegenwoordigd zijn:
16. Beeldtaal (40)
17. Psychologische factoren (27)
18. Symboliek (20)

De aantallen zijn geen vaste gegevens. Er kunnen ongetwijfeld nog wat specifieke dingen worden gevonden of sommige factoren kan je bij andere of bij meerdere thema's indelen.Dat is niet zo belangrijk. Belangrijk zijn in ieder geval: 1. beeldtaal, 2. psychologische factoren en 3. symbolische zaken. De meeste fotografieboeken die we in Nederland tegen komen behandelen voornamelijk een aantal compositieregels zoals de Gulden Snede, lijnen, patronen, de plaats van de horizon, camerastandpunt en –hoogte, en nog wat van die zaken. Beeldtaal en symboliek zijn meestal ver te zoeken. Maar ze zijn essentieel om een echt goed en diepgaand begrip te kunnen vormen van compositie. Compositieregels kan je niet altijd toepassen, dus dat is vaak een dood spoor. Maar kennis van beeldtaal en symboliek helpt je altijd omdat dit gereedschap is, net zoals de kennis van Latijn gereedschap is om een aantal woorden en talen beter te kunnen begrijpen.

3. Oorzaken van het maken van slechte composities


Waarom maken mensen slechte composities? Een belangrijke reden heb ik al genoemd: visueel analfabetisme, onbekendheid met de visuele taal van vormen, lijnen, licht, donker, etc. en hun expressieve en symbolische waarde en betekenis in de zin van beweging, dynamiek, groei, rust, evenwicht, spanning, harmonie, etc. Een andere oorzaak is natuurlijk te weinig gevoel voor kunstzinnige expressie, artistiek talent. Dominantie van een bepaald type van waarneming, zoals het denken of voelen, zorgt voor het slecht zien of negeren van details (vormen, lijnen, het kader, samenhang van elementen), maar dit kunnen we leren, net als visuele taal. Artistiek talent alleen is niet voldoende: je moet ook goed kunnen waarnemen. Een belangrijke factor is tevens het onvermogen om de 3D wereld als tweedimensionaal te zien; dit is een absolute voorwaarde voor het maken van composities.
In deze westerse wereld ligt da nadruk op het denken, analyseren, argumenten, tijd, verbale expressie, logica, oorzakelijkheid, chronologische en lineaire processen, ordenen, rekenen, taal, activiteit, assertiviteit, mannelijkheid en dergelijke grootheden. Terwijl we voor het maken van goede composities vooral naar het geheel moeten kijken, verbanden moeten kunnen zien, intuïtief alle vormen en lijnen moeten kunnen kadreren (want het is niet mogelijk om alle vormen en lijnen tijdens het fotograferen analytisch te rangschikken; daar is een foto te complex voor), ruimtelijk inzicht moeten hebben en het ruimtelijke moeten kunnen vertalen naar het tweedimensionale. Niet iedereen kan (goed) visualiseren. Visualiseren is nodig om een tweedimensionaal beeld in je hoofd te kunnen creëren van de foto zoals deze uiteindelijk wordt in de exacte compositie zoals gewenst, zodat je nog dingen kunt wijzigen vlak voor de opname. Andere oorzaken zijn voor de hand liggende: te weinig tijd nemen voor een foto, te emotionele betrokkenheid met het onderwerp, onderwerpen niet kunnen zien als vormen en lijnen, concentratie op het hoofdonderwerp en het negeren van alle andere dingen binnen het kader, te veel dingen in é én foto willen brengen, eenzijdige gerichtheid op mensen in de foto zonder naar de omgeving te kijken, te veel onderwerpen in beeld nemen waardoor chaos en onduidelijkheid ontstaat, meerdere doelen in één foto willen brengen, e.d.

Conclusie van oorzaken van het maken van slechte composities:



• visueel analfabetisme
• dominantie van één type van waarneming
• de wereld niet als tweedimensionaal kunnen zien
• dominantie van analyserend kijken i.p.v. intuïtief waarnemen
• intellectuele in plaats van visuele benadering
• te emotionele betrokkenheid
• onderwerpen niet kunnen vertalen in vormen en lijnen
• uitsluitend aandacht voor het hoofdonderwerp
• onvermogen om te kunnen visualiseren
• eenzijdige concentratie op mensen als het hoofdonderwerp


13.2.4. De schuine lijn


De schuine lijn is een lijn die niet naar een van de hoeken in de foto loopt en daardoor geen enkel verband heeft met het kader; niet met de randen en niet met de hoeken. Om deze reden kunnen schuine lijnen gaan zweven. We zien dan ook vaak dat schuine lijnen in sterke foto's aan andere lijnen zijn vastgemaakt, bijvoorbeeld aan verticale lijnen of diagonalen. Ook kunnen we een aantal schuine lijnen aan elkaar maken, of een sterke hoek maken van twee schuine lijnen (zie fig. 58). Ook kunnen we vormen gebruiken zoals driehoeken, cirkels of rechthoeken om de schuine lijnen aan te koppelen.

De foto van de Twin Towers (fig. 58) heeft een zeer sterke compositie, waarin de sterkste lijnen niettemin schuine lijnen zijn. Het kunstwerk van staal op de voorgrond, is slechts  één meter hoog ; het totaal is genomen met een 20 mm groothoeklens. De twee torens erachter lopen naar een denkbeeldig punt van perspectief-lijnen, precies achter het kunstwerk. Sterke groothoeklenzen hebben als voordeel bij hoge architectuur, dat je de verticale lijnen bijna of geheel diagonaal in beeld kunt krijgen.

                                                


              fig. 58                             foto: Edwin Westhoff





13.2.5. Andere, niet rechte lijnen


Naast de vier belangrijkste lijnen hebben we nog een paar lijnen die niet recht zijn, te weten de boog, de taps toelopende lijn, de zigzag lijn en de curve. De beroemdste curve-lijn is de S-lijn, die we vaak tegenkomen bij foto's van wegen en rivieren,  die in een S-vorm door de fotolopen, bij voorkeur van hoek naar hoek. In de foto van het Sony Centre (fig. 59) in Berlijn zien we bogen en taps toelopende lijnen, die gericht zijn op een middelpunt van de cirkel van de koepel. Subtielere rechte lijnen lopen van boven naar beneden en komen ook samen in het donkere punt in de onderste helft van de foto. Linksboven zien we een gedeeltelijk spiegelbeeld in een glazen gebouw.





                          fig. 59      foto: Edwin Westhoff




13.2.6. Optische lijnen en vormen


Optische lijnen zijn lijnen die niet concreet aanwezig zijn, zoals in de bovenstaande voorbeelden, maar gevormd worden doordat we van onderwerp naar onderwerp kijken in de foto. Hieronder zien we een voorbeeld van een optische driehoek. De aandachtspunten in de foto van   de foto van de zeemeermin in Manhattan (fig. 60) zijn: het hoofd, de gele en rode taxi linksonder en de gele taxi rechtsonder. De blauwe zeemeermin en de gele taxi's zijn complementair qua kleur en vragen extra aandacht. De rode auto, de rode vrachtwagen en de rode randen van de reclameposter maken  het geheel nog sterker (rood, blauw en geel zijn primaire kleuren), maar dit was een bonus:


 



               fig. 60 fig.                        foto:Edwin Westhoff



ik heb alleen gewacht op twee gele taxi's links en rechts, voor het maken van de opname, de rode onderwerpen kreeg ik er gratis bij. Interessant is de symboliek van de driehoek met de punt naar boven: dit is een vrouwelijk symbool, waarbij de rechte zijde stevig op de grond staat (de taxi's) met een spirituele aspiratie (de zeemeermin). (De zeemeermin is trouwens een oeroud symbool van het teken en sterrenbeeld Vissen; het huidige symbool bestaat uit twee vissen die in tegengestelde richting zwemmen.)

 

 

---